پدیده ی شفق قطبی چیست؟

شفق قطبی (Aurora)

شفق قطبی یک پدیده ی خیره کننده است که در طی آن، نورهای رنگی صورتی، قرمز، سبز و… در آسمان شب پدیدار می شود. این پدیده ی تماشایی در عرض های نزدیک به ۲ قطب بوجود می آید و یکی از هفت عجایب طبیعی جهان است.

به پدیده ی شفق قطبی، نور قطب شمال هم می گویند که بیشتر در آسمان عرض های جغرافیایی شمالی مانند نروژ، سوئد، فنلاند و…  دیده می شود با این وجود در عرض های جغرافیایی جنوبی هم شفق قطبی دیده می شود اما از آنجاییکه در این مناطق جمعیت کمتری زندگی می کنند، کمتر مورد توجه بوده است.

چه توجیه علمی ای می توان برای این پدیده داشت؟

در ابتدا تحقیقات زیادی  درباره ی این پدیده و چگونگی تشکیل آن انجام شد که هیچ کدام نتوانستند توضیح درست و کاملی در رابطه با آن بدهند تا اینکه در قرن بیستم، دانشمندی نروژی به نام کریستین بیرکلاند (Kristian Birkeland) نظریه ی کاملی در رابطه با این پدیده توانست بدهد. این دانشمند ثابت کرد الکترون هایی که از خورشید رها می شوند، به دلیل میدان مغناطیسی ای که در ۲ قطب زمین وجود دارد، به این قسمت می روند و بعد طبق فعل و انفعالاتی با جو زمین، این نورهای رنگی ایجاد می شوند.

البته پدیده ی شگفت انگیز شفق قطبی فقط در کره ی زمین اتفاق نمی افتد بلکه در سیاره های دیگری مانند مشتری و یا نپتون هم دیده شده است.

شکل شفق های قطبی تغییر می کند!

جالب است بدانید که شفق های قطبی گاهی هر چند ساعت یکبار و گاهی فورا تغییر شکل می دهند. مقدار نور ساطع شده از آنها هم متفاوت است، گاهی بسیار کمرنگ و به حالت محو است و گاهی آنقدر پر رنگ و واضح است که می توان زیر نور آنها کتاب خواند!

از شفق های قطبی بیشتر بدانید

به طور کلی حقایقی راجع به شفق قطبی وجود دارد که لازم است بدانید. شفق های قطبی بیشتر در عرض های جغرافیایی بالایی دیده می شوند مثلا در کشوری مثل کانادا و یا نروژ، این پدیده تا اندازه ای شگفت انگیز است که پیشنهاد می کنیم فورا یک بلیط هواپیما را رزرو کرده و خودتان را به یکی از این کشورها برسانید.

این حیرت آورترین پدیده، به شکل های مختلفی مانند نوارهای رنگین، ابرهای تکه تکه و… در آسمان ظاهر می شوند و نورهای متفاوتی دارند.

شهرهای زیادی در دنیا وجود دارند که می توانید شفق قطبی را در آنها بینید، با این حال این پدیده در ۲ شهر  ترومسو در نروژ و یلونایف در کانادا، جلوه ی بیشتری دارد.

همانطور که در ابتدای این نوشته گفته شد، شفق قطبی می تواند رنگ های مختلفی داشته باشد که تفاوت رنگ ها به ۲ عامل مولکول گازی دخیل در این پدیده و ارتفاع اتفاق واکنش بستکی دارد. مثلا رنگ های آبی و سبز از واکنش در ارتفاعات پایین تر و رنگ قرمز از واکنش در ارتفاعات بالاتر ناشی می شوند.

شفق قطبی چگونه بوجود می‌آید؟

شفق زمانی که باد‌های خورشیدی به سمت سیارات روانه شدند سیلی از ذرات باردار خورشیدی به جو و مغناطکره سیارات برخورد می‌کند که اینجا اگر سیاره مغناطکره مناسبی داشته باشد میتواند این ذرات را دفع کرده و سطح سیاره را از برخورد این ذرات زیانبار حفظ کند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسپهر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی یا آرورا می‌شود.

با برخورد ذرات باد‌های خورشیدی به مولکول‌های جو، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند و هر عنصری نسبت به چیدمان مداری e خود پس از دریافت انرژی، الکترون لایه تراز آن برانگیخته شده به صورتی که از لایه خود با گرفتن انرژی به لایه بالاتر رفته و به دلیل آنکه در لایه بالاتر پایدار نیست انرژی که گرفته بود را به صورت فوتون آزاد کرده و به لایه پایه خود باز می‌گردد و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کند.

تابش‌های مرئی شفق‌ها را می‌توان از روی زمین و در عرض‌های بالای ۶۰ درجه شمالی و جنوبی به راحتی مشاهده کرد، اما تابش‌های پرتو X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند، چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب و فیلتر میکند که خود یک نعمت است چرا که این تابش‌ها زیانبار هستند و اگر عکس‌های تهیه شده از فضا را که فضانوردان ایستگاه فضایی میگیرند ببینید این تابش‌ها مشخص هستند.

رنگ‌های گوناگون شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو بالایی زمین است. دو گاز اکسیژن و نیتروژن دو ماده‌ای هستندکه بیشترین فراوانی را در جو زمین دارند و رنگ‌های قرمز و سبز که در شفق‌های قطبی دیده میشوند حاصل تحریک شدن این دو گاز هستند البته وجود گاز‌های اندک دیگر در جو زمین باعث میشود تا رنگ‌های دیگر هم بعضا” دیده شوند.

حال سوال اینجاست که چرا همه عرض‌های جغفرایایی کره زمین نمیتوانند این پدیده زیبای جوی را تماشا کنند که باید اینگونه پاسخ داد، چون زمانی که مغناطکره زمین ایجاد سد میکند در برابر ذرات باردار خورشیدی این ذرات به سمت قطب‌های مغناطیسی زمین که در ناحیه شمال و جنوب کره زمین قرار دارند راهنمایی شده و جذب قطب‌های مغناطیسی میشوند که حاصل این عمل برانگیخته شدن جو فقط در نواحی شمالی و جنوبی زمین است.

دوره تناوب ظهور شفق‌های قطبی

شفق‌های قطبی معمولاً باید فقط در قطب‌ها اتفاق بیافتند. ولی به ندرت در عرض‌های جغرافیایی میانی نیز دیده می‌شوند وقتی که طوفان‌های مغناطیسی اتفاق می‌افتند.

طوفان‌های مغناطیسی در دورهٔ تناوب ۱۱ سالهٔ خورشیدی یا ۳ سال بعد از این دورهٔ تناوب اتفاق می‌افتند.

در این دورهٔ تناوب ۱۱ ساله که هم‌اکنون نیز ما در آن هستیم میزان فعالیت‌های خورشیدی بالا رفته و با رصد خورشید می‌توان میزان بالای این فعالیت‌ها را دید.

انرژی حاصل نیز از طریق باد‌های خورشیدی تأمین می‌شود.

شفق‌های قطبی در سیارات دیگر

در مشتری و زحل قطب‌های مغناطیسی قوی تری وجود دارد و هر دو آن‌ها کمربند تشعشع بزرگی دارند؛ و شفق‌های قطبی به وضوح توسط تلسکوپ هابل در آن‌ها دیده شده. در اورانوس و نپتون نیز شفق قطبی وجود دارد.

شفق‌های قطبی در مکانی مانند زمین توسط باد‌های خورشیدی ایجاد می‌شود، ولی در مشتری اقمار آن به خصوص قمر lo علت وجود این پدیده هستند.

این پدیده همچنین در مریخ و زهره نیز دیده می‌شود، زیرا زهره دارای مغناطیس درونی نیست.

شفق قطبی در زهره گاهی اوقات تمام سیاره را نیز می‌پوشاند. این پدیده در زهره توسط باد‌های خورشیدی تولید می‌شود.

همچنین در ۱۴ آگوست ۲۰۰۴ در مریخ نیز این پدیده توسط SPICAM به ثبت رسیده‌است.9

برای تماشای شفق قطبی به کجا برویم؟

کشورهایی برای تماشای شفق قطبی

اگر عکاس هستید و با دیدن تصاویر حیرت انگیز  شفق قطبی به وجد می آیید این پست مخصوص شماست. این پدیده شگفت انگیز در نواحی قطبی دیده می شود و با شروع طوفان های خورشیدی شکل می گیرد البته یک همچین پدیده ای در نواحی قطب جنوب هم اتفاق می افتد اما در آنجا این فقط پنگوئن ها هستند که شانس تماشای آن ها را دارند.

در طول طوفان های خورشیدی از خورشید ذرات الکتریکی سریعی منتشر می شود که باعث به وجود آمدن پدیده شفق قطبی می شوند. میدان مغناطیسی، این ذرات را به طرف قطب های زمین می برد و رنگ های متمایز آنها در نتیجه ی گازهای متفاوت اتمسفر زمین است. بهترین زمان برای تماشای شفق قطبی اوایل شهریور تا اواخر فروردین است. اگر می خواهید این پدیده شگفت انگیز طبیعی را از نزدیک ببینید یکی از شهرهای زیر را انتخاب کنید:

ابیسکو (Abisko)، سوئد

از نظر علمی ثابت شده که ابیسکو به خاطر شرایط آب و هوایی خاصی که دارد بهترین جای دنیا برای تماشای شفق قطبی است. وجود دریاچه Torneträsk باعث شده که آب و هوای این ناحیه با همه نواحی اطراف فرق داشته باشد چون این دریاچه، منطقه اسرار آمیزی را در آسمان به وجود آورده که بدون توجه به اینکه هوای اطراف چقدر ابری باشد همیشه هوای صاف و بدون ابری دارد! برای همین اینجا بهترین جا برای تماشای شفق قطبی است شفق هایی که به شکل هاله نور، مارپیچ، کمان و حلقه دیده می شوند.

ناحیه Luosto، فنلاند

چشم اندازهای تماشایی این ناحیه با مناظر شگفت انگیزی از شفق های قطبی دیدنی تر هم می شود. با اینکه این ناحیه، کوچک است اما شفق های قطبی زیادی برای تماشا دارد. در این ناحیه قوس بزرگ این شفق ها از یک سمت افق به سمت دیگر کشیده می شود و مهمترین جاذبه اش نواحی جنگلی وحشی و بکر و همنیطور معدن آمیتیست است. در یک شب صاف و بدون ابر احتمال زیادی وجود دارد که در نزدیکی دریاچه ایناری، سومین دریاچه بزرگ فنلاند،  این شفق های تماشایی را ببینید. اگر دوست دارید در امتداد این شفق های خیال انگیز اسکی سواری و یا اسنومبیل کنید در این صورت این ناحیه ارزش بازدید و تماشا را دارد.

ایسلند

در ایسلند تقریبا در همه جا می توانید شاهد این شفق های جذاب باشید. ایسلند ساحل هم دارد و اگر شبی درست را انتخاب کنید در این صورت شفق هایی که در نزدیکی سواحل هستند زیباتر به نظر می آیند. پارک ملی دینگوتلیر نسبت به دیگر نقاط کشور شب های تاریک تری دارد و وقتی تمام آسمان بالای سرتان در نورهای رنگارنگ می درخشد تجربه ای جادویی نصیبتان می شود. بزرگ ترین دریاچه کشور در همین ناحیه قرار دارد و تماشای انعکاس این نورها روی سطح دریاچه خیره کننده است. اگر به دنیال بهترین عکس های شفق قطبی هستید ایسلند بهترین جا برای سفر است.

سیبری، روسیه

نواحی شمالی روسیه فرصت مناسبی برای تماشای شفق های قطبی را به شما می دهد. اگر می توانید با دمای زیر صفر و یخبندان زمستان های سیبری کنار بیایید در این صورت مناظر حیرت آور شفق های قطبی در آسمان منتظر شماست. سیبری جایی عالی برای تماشای شفق قطبی است چرا؟ چون آلودگی نوری کمی دارد و شب هایش تاریک و طولانی ست. از طرفی، کمربند شفق قطبی یعنی جایی که گازهای خورشیدی با میدان مغناطیسی زمین برخورد می کنند هم از این ناحیه عبور می کند.

شهر فربنکس (Fairbanks)، آلاسکا

شهر فربنکس مستقل ترین جای آلاسکا ست و اگر در ماه های شهریور تا اسفند حداقل ۳ روز در این شهر باشید تا ۸۰ درصد شانس این را دارید تا این پدیده شگفت انگیز را از نزدیک ببینید.

استان آلبرتا (Alberta)، کانادا

نواحی نزدیک دریاچه سوپریور و دیگر نواحی آلبرتای شمالی جایی مناسب برای دیدن این پدیده ماورائی است. بودن در کانادا یعنی تماشای عالی ترین مناظر دنیا؛ فرقی نمی کند به دنبال شفق قطبی باشید یا پارک های ملی خیره کننده در همه شرایط در کانادا، سفری باورنکردنی در انتظارتان است.

شهر ترومسو (Tromsø)، نروژ

نروژ در بالای مدار قطبی شمال قرار دارد و این یعنی یکی از بهترین جاها برای دیدن شفق قطبی است. از آنجایی که شهر ترومسو در داخل بیضی شفق قطبی است شانس عالی برای تماشای شفق قطبی را به شما هدیه می دهد. از طرفی آب و هوای ساحلی و ملایم این شهر باعث شده تا نسبت به دیگر شهرهای این لیست جای راحت تری برای سفر باشد. دیگر جاذبه های این شهر سورتمه سواری و تماشای گوزن های شمالی است.

ناحیه کولویوک (Kulusuk)، گرینلند در دانمارک

گرینلند نسبت به دیگر نقاط دنیا زودتر شب می شود و به محض اینکه هوا تاریک شد شفق های قطبی تماشایی دیده می شوند. اگر می خواهید بدون اینکه سفری طولانی داشته باشید شفق های قطبی را ببینید گرینلند گزینه مناسبی است.

شهر ابردین (Aberdeen)، اسکاتلند

اسکاتلند به آب و هوای ابری، مه آلود و طوفانی معروف است، آب و هوایی که برای تماشای آسمان تاریک و سیاه مناسب نیست. اما گاهی در فصل زمستان خبری از این ابرها نیست اینجاست که سروکله شفق های قطبی پیدا می شود.

جزایر فارو (The Faroe Islands)، دانمارک

دانمارک در شمال اسکاتلند دقیقا شرایط آب  هوایی جزایر بریتانیا را دارد. در اینجا ۱۸ جزیره هست که در شرایطی خاص شفق های قطبی تماشایی را به نمایش می گذارند.

شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی
شفق قطبی

پکیج های پرطرفدار


2,990,000 تومان
  • ۰ votes, average: ۰.۰۰ out of ۵۰ votes, average: ۰.۰۰ out of ۵۰ votes, average: ۰.۰۰ out of ۵۰ votes, average: ۰.۰۰ out of ۵۰ votes, average: ۰.۰۰ out of ۵
  • (30 بازدید)
4,990,000 تومان
  • ۱ vote, average: ۲.۰۰ out of ۵۱ vote, average: ۲.۰۰ out of ۵۱ vote, average: ۲.۰۰ out of ۵۱ vote, average: ۲.۰۰ out of ۵۱ vote, average: ۲.۰۰ out of ۵
  • (77 بازدید)